Doğumla Vatandaşlığın Anlamı, On Dördüncü Değişiklik ve Genel ABD Kuralı

Doğumla vatandaşlık temel olarak, vatandaşlığın doğum anında otomatik olarak kazanılması anlamına gelir. ABD’de doğan çocukların vatandaşlık hakkı, ABD Anayasası’nın On Dördüncü Değişikliği hükmünden kaynaklanır. Bu hükme göre, ülkede doğan ve Amerika Birleşik Devletleri’nin yargı yetkisine tabi olan kişiler ABD vatandaşıdır.

O halde, ülkede doğan ve ABD’nin yargı yetkisine tabi olan bir kişi, ABD vatandaşlık kuralları uyarınca doğum anında vatandaş olur. Çocuğun anne veya babasının ABD vatandaşı olması gerekmez.

Örneğin, ABD’de özel bir şirkette çalışan Türk bir mühendisin ABD’de doğan çocuğu, doğum anında ABD vatandaşlığını kazanır. Ebeveynin yabancı uyruklu olması veya geçici çalışma statüsüne sahip bulunması, tek başına çocuğu bu kuralın dışına çıkarmaz. Bu nedenle, ebeveynleri yabancı uyruklu olsa bile ABD’de doğan çocuklar vatandaş olarak kabul edilmiştir.

Yabancı diplomatların çocukları farklı şekilde değerlendirilir. Diplomatik statüsü ABD tarafından tanınan bazı görevliler ve aileleri, diplomatik dokunulmazlık nedeniyle ABD’nin yargı yetkisine tabi sayılmaz. Diplomatların çocukları, diğer ebeveyn ABD vatandaşı değilse, ABD’de doğmuş olması nedeniyle vatandaşlık kazanmaz. Ama green Card edinme hakları vardır.Bu istisna yeni değildir.

Ancak büyükelçilik veya konsoloslukta çalışan herkes diplomat değildir. Yeni kuralı anlamak için bu ayrım büyük önem taşımaktadır.

Başkan Trump’ın Başkanlık Emrinin Doğumla Vatandaşlığa Yaklaşımı Nasıl Değiştirdiği

Önceki uygulamada, diplomatik görevlilerin ABD’de doğan çocukları için özel bir Green Card kaydı yolu bulunuyordu. Bu çocuklar, yalnızca ülkede doğmuş olmaları nedeniyle ABD vatandaşı olmuyordu. Diplomatik istisna kapsamında olmayan yabancı devlet çalışanlarının çocukları ise genel doğumla vatandaşlık kuralından yararlanabiliyordu.

Yeni DHS kuralı, “yabancı devlet çalışanı” kavramını daha geniş tanımlamaktadır. Kural, Başkan Trump’ın 2025 tarihli başkanlık emrindeki çerçeve kapsamında, bu tanım içindeki yabancıların çocuklarını doğumla vatandaşlık hakkının kapsamı dışında kabul etmektedir. Bu çocuklara yalnızca Green Card hakkı sunmaktadır.

Vatandaşlık ile Green Card aynı şey değildir. Doğumla vatandaşlık hakkı, gerekli şartları taşıyan bir çocuğu doğumundan itibaren ABD vatandaşı yapar. Green Card ise kişiye ABD’de kalıcı olarak yaşama hakkı verir; ancak vatandaşlık sağlamaz. Yeni kural kapsamındaki başvuru yolu, tek başına çocuğu ABD vatandaşı yapmaz. Doğumla vatandaşlığın başkanlık işlemiyle sona erdirilmesine yönelik girişim mevcut hukukla uyuşmamaktadır. Nitekim ABD Yüksek Mahkemesi 2026 yılında Başkan Trump’ın başkanlık emrini Anayasa’ya aykırı bularak reddetmiş ve On Dördüncü Değişiklik kuralını yeniden doğrulamıştır.

Hangi Devlet Çalışanlarının Çocukları Etkilenebilir?

Yeni kural, diplomatlara ek olarak, yabancı devletlerin diğer bazı çalışanlarının ABD’de doğan çocuklarını kapsamaktadır. Bu çalışanlar, kendi ülkelerinin büyükelçilik veya konsolosluklarında görev yapan kişiler ve resmî devlet göreviyle ABD’ye gönderilen kişilerdir.

Örneğin, Türkiye tarafından bir Türk konsolosluğunda güvenlik görevi yapmak üzere ABD’ye gönderilen Türk vatandaşı bir kişi, diplomatik statüsü bulunmasa bile kural kapsamında değerlendirilebilir.

Buna karşılık, aynı konsoloslukta özel bir güvenlik şirketi adına çalışan bir kişinin durumu farklıdır olabilir. Bir konsolosluk binasında çalışmak, tek başına kişinin bu kapsamda olduğu anlamına gelmez.

Bu nedenle kim tarafından istihdam edildiğine, ABD’de bulunma nedenine ve göçmenlik veya diplomatik statüsüne göre belirleme yapılır.

4 Eylül 2026 Tarihi Doğumla Vatandaşlık Açısından Neden Önemlidir?

Yeni DHS hükümlerinin, 4 Eylül 2026 tarihinde veya sonrasında ABD’de doğan çocuklara uygulanması öngörülmektedir. Bu tarihten önce doğan çocuklar ise doğdukları tarihte yürürlükte bulunan kurallara göre değerlendirilir.

Ayrıca ebeveynlerden en az birinin ABD vatandaşı olması halinde, yeni kuralda açıklanan vatandaşlık istisnası uygulanmaz. Bu değerlendirme, ebeveynin çocuğun doğduğu andaki vatandaşlık statüsüne bağlıdır.

Doğumla Vatandaşlık Sınırlandırılırken Neden Yasal Daimi İkamet ve Green Card Yolu Oluşturuluyor?

Bu kural, Başkan Trump tarafından yayımlanan 14418 sayılı Başkanlık Emriyle bağlantılıdır. Başkanlık Emri, federal kurumlara belirli çocukların ABD vatandaşlığını tanımamaları yönünde talimat vermektedir. DHS kuralı ise bu politika uyarınca vatandaş olarak tanınmayacak çocukların yasal daimi ikamet statüsüne nasıl başvurabileceklerini açıklamaktadır.

Bu iki işlem aynı paraleldedir: Biri doğumla vatandaşlığın kapsamını daraltmayı amaçlarken, diğeri ABD vatandaşı olarak kabul edilmeyecek çocuklar için bir ikamet yolu sağlamaktadır. Bu uygulamaya 22 eyalet tarafından dava açılmış, federal hükümet ise Trump yönetimi sırasında bu uygulamayı mahkemede savunmuştur.

DHS ayrıca kuralın, çocukların yasal bir statü elde etmesine yardımcı olduğunu ve yabancı devletlerle karşılıklılık esasına dayalı ilişkilerde ortaya çıkabilecek sorunları önlediğini belirtmektedir. Bu nedenle Green Card başvuru yolunun genişletilmesi, tek başına ABD göçmenlik politikasının genel olarak daha esnek hâle geldiği anlamına gelmemektedir.

Casa Kararı Hangi Çocukları Koruyor?

Başkan Trump’ın başkanlık emrine ilişkin uyuşmazlıklar Casa davası ile Yüksek Mahkemeye taşınmıştır. Ancak bu arada, Maryland’deki bir federal mahkeme 2 Eylül 2026 tarihinde yeni Başkanlık Emrinin belirli bir çocuk grubu bakımından uygulanmasını geçici olarak durdurmuştur.

Korunan grup; 20 Şubat 2025 tarihinde veya sonrasında ABD’de doğan ya da doğması beklenen ve doğum anında ebeveynleri aşağıdaki koşulları taşıyan çocukları kapsamaktadır:

• Anne, ABD’de yasal ancak geçici bir statüyle veya yasal statüsü olmaksızın bulunmaktadır.
• Baba, ne ABD vatandaşı ne de Green Card sahibidir.

Bir çocuğun bu grubun dışında kalması, mutlaka ABD vatandaşlığından yararlanamayacağı anlamına gelmez. Karar ayrıca diplomatların çocuklarına ilişkin tarihsel istisnayı da ortadan kaldırmamaktadır.

Casa kararının 7. sayfasındaki grup tanımı, diplomatik istisnanın yürürlükte kaldığını göstermektedir. Bu istisna kapsamındaki çocuklar, yalnızca ABD’de doğmuş olmaları nedeniyle vatandaşlık kazanmazlar. Ancak Green Card başvurusunda bulunma hakkına sahip olabilirler.

Mahkeme, DHS’ye Green Card verilmesi yönünde bir emir vermemiştir. Bunun yerine, hükümetin yeni Başkanlık Emrine dayanarak korunan gruptaki çocukların vatandaşlığını reddetmesini engellemiştir.

DHS yayımlanan kuralında, mahkeme kararıyla korunan çocuklar bakımından bu kuralı uygulamayacağını belirtmektedir. Bir kuralın yayımlanması, hükümete mahkemenin uygulanmasını durdurduğu işlemleri yapma yetkisi vermez. Bu sonuç, Yüksek Mahkemenin de, kararın uygulanması durdurulduğu sürece korunan gruptaki çocukların On Dördüncü Değişiklik uyarınca vatandaşlığının reddedilemeyeceğini yeniden teyit eden kararıyla uyumludur.

Bir Güvenlik Görevlisinin Çocuğu ile Bir Diplomatın Çocuğu Neden Farklı Değerlendirilir?

Bir konsoloslukta yabancı bir devlet adına çalışan, ancak diplomatik istisna kapsamında bulunmayan bir güvenlik görevlisini düşünelim. Bu görevlinin eşinin de ABD vatandaşı olmadığını varsayalım.

Çocuk 1 Eylül 2026 tarihinde doğmuşsa, yeni DHS kuralı doğum tarihi nedeniyle uygulanmaz. Önceki kurallar uyarınca çocuk doğum anında ABD vatandaşlığını kazanır.

Çocuk 15 Eylül 2026 tarihinde doğmuşsa, doğumu yeni kuralın kapsadığı döneme rastlar. İdarenin kuralı, koşullarını taşıyan çocuk için vatandaşlık yerine Green Card başvuru yolu öngörmektedir.

Ancak annenin ABD’de geçici bir statüyle bulunması ve babanın Green Card sahibi olmaması hâlinde, bu örnekteki çocuk aynı zamanda Casa kararında korunan grup içinde yer alır. Mahkeme koruması yürürlükte kaldığı sürece, çocuğun vatandaşlığı yeni politikaya dayanılarak reddedilemez.

Diplomatik istisna kapsamına giren bir diplomatın çocuğu açısından başlangıç noktası farklıdır. Diğer ebeveyn de ABD vatandaşı değilse, çocuk yalnızca ABD’de doğmuş olması nedeniyle doğumla vatandaşlık kazanmaz. Bunun yerine, Green Card kayıt yoluna başvurma hakkına sahip olabilir.

Aileler Başvuru Yapmadan Önce Neyi Belirlemelidir?

İlk adım, çocuğun hukuki durumunu belirlemektir. Vatandaşlık statüsü; doğum yeri, yargı yetkisi ve bazı hukuk sistemlerinde ebeveynlerin göçmenlik statüsüne bağlı olabilir. Bu nedenle çocuğun doğum tarihi ve yeri; ebeveynlerin vatandaşlığı, göçmenlik statüsü, resmî görevleri ve doğum anındaki diplomatik statüsüyle birlikte incelenmelidir.

Çocuk doğumla vatandaşlık kazanmışsa, sonraki adım bu vatandaşlığı belgelendirmektir. Çocuk Green Card kayıt yoluna uygunsa, aile uygulanacak başvuru koşullarını incelemelidir. Form I-485 bu kayıt sürecinde kullanılır; ancak başvurunun yapılması onay garantisi vermez. Dört milyondan fazla ABD doğumlu çocuğun, izinsiz göçmen statüsündeki ebeynlere sahip olması, vatandaşlık kurallarına ilişkin uyuşmazlıkların neden geniş kapsamlı pratik sonuçlar doğurduğunu göstermektedir.

Akalan Law, ailenizin koşullarını inceleyebilir ve çocuğunuzun vatandaşlık ile yasal daimi ikamet seçeneklerini değerlendirmenize yardımcı olabilir.

Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Başvuru yapılmadan önce mahkeme kararlarının kapsamı ve sonraki gelişmeler kontrol edilmelidir.